Hệ thống ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu mạnh mẽ, tập trung vào chất lượng tín dụng và tính minh bạch của loại vốn. Trong bối cảnh ấy, cuối năm 2014, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 36 (có hiệu lực từ 1/2), quy định ngừng, tỷ lệ đảm bảo an toàn của những tổ chức tín dụng. Theo những chuyên gia, đây là 1 trong các văn bản "đồ sộ" nhất của ngành tài chính ngân hàng nhiều năm qua, điều chỉnh rộng rãi hoạt động cho vay, trong đó đáng để ý có cho vay đầu tư, kinh doanh cổ phần.
Cụ thể văn bản này quy định tổng dư nợ cấp tín dụng đầu tư, buôn bán cổ phiếu ko được vượt quá 5% vốn điều lệ, vốn được cấp của các nhà băng. Trước đấy, Ngân hàng Nhà nước ngừng cấp tín dụng để cho vay chiết khấu giấy tờ có giá, đầu tư cổ phiếu lên đến 20% vốn điều lệ. những ngân hàng với tỷ lệ nợ xấu trên 3% cũng ko được cho vay đầu tư chứng khoán.
"Thời gian qua, việc kiểm soát ko tối ưu, chưa chặt chẽ vốn tín dụng ngân hàng đầu tư vào cổ phần dẫn tới thị trường phổ biến lúc biến động bất thường, gây rủi ro to ở đa dạng tổ chức tín dụng. Đã có đơn vị lâm vào tình trạng khó khăn tài chính, mất khả năng thanh khoản, tiền gửi của người dân ko được bảo đảm an toàn", đại diện Ngân hàng Nhà nước lý giải về việc không thể lùi thời hạn mang hiệu lực của văn bản.
Theo Chủ tịch Ủy ban cổ phiếu Nhà nước - Vũ Bằng, Thông tư 36 sẽ là giải pháp tốt để kiểm soát cái vốn, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động cho vay của các ngân hàng, nhưng về ngắn hạn với thể với những tác động tâm lý nhất định. "Một số ngân hàng vượt có tỷ lệ cho vay vượt số đông mức 5% vốn điều lệ, nhưng cũng sở hữu những ngân hàng còn dư địa buộc phải cần sự điều chỉnh giữa những nhà băng", ông kể.
Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia Trương Văn Phước cũng nhận xét các quy định trên phản ánh ý chí của nhà điều hành muốn làm lành mạnh hệ thống ngân hàng thông qua giảm mang chéo. Tuy nhiên, bất cứ một liều thuốc nào cũng gây ra phản ứng phụ.
thứ nhất, hoạt động cho vay ký quỹ (margin) của một số công ty cổ phần sẽ bị ảnh hưởng, bởi phổ biến tổ chức hiện nay đang dùng dòng tiền từ các nhà băng cho lĩnh vực này.
Số liệu thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước cho biết, đến hết tháng 11/2014, tổng dư nợ cho vay để đầu tư, kinh doanh chứng khoán của các tổ chức tín dụng đạt hơn 20.130 tỷ đồng. Trong khi ấy, nếu chiếu theo "room" 5%, những nhà băng sẽ chỉ được cho vay để đầu tư, kinh doanh cổ phiếu tối đa 22.665 tỷ đồng, tức dư địa không còn phổ biến.
Ở bối cảnh này, 1 số doanh nghiệp chứng khoán cho biết đã bị ngân hàng giới hạn giải ngân các khoản vay mới. doanh nghiệp cổ phiếu MB cho hay hạn mức dịch vụ cho vay thanh toán tiền mua cổ phiếu Margin+ hài hòa sở hữu Ngân hàng Quân đội đã bị chạm tỷ lệ tối đa. vì vậy, từ ngày 2/2, doanh nghiệp tạm dừng giải ngân dịch vụ này cho những khoản sắm mới. doanh nghiệp cổ phần VnDirect cũng tin báo nói từ ngày 1/2/2015, các ngân hàng thương mại hợp tác mang công ty sẽ dừng cho vay đối sở hữu các khoản mới.
Trên những diễn đàn cổ phiếu, những thành viên liên tục than vãn về hiệu ứng của Thông tư 36 lên phiên giao dịch cách chơi chứng khoán cuối cùng của tháng trước Tết Nguyên đán. Vn-Index giảm mạnh nhất trong 1 tháng, xuống 576 điểm; HNX-Index cũng về sát mốc 85 sau lúc giảm hơn 1%.
"Việc Thông tư 36 sắp sở hữu hiệu lực từ đầu tháng 2 ảnh hưởng đến tâm lý dân đầu cơ. các tin tức tiêu cực liên quan tới việc ngắt quãng nguồn cung margin của 1 số công ty cổ phiếu to đã khiến 2 chỉ số chịu áp lực bán tương đối mạnh bất chấp thị trường đón nhận khá nhiều tin tích cực", chuyên viên Trần Đức Anh của siêu thị cổ phần Bảo Việt (BVSC) nhận định.
Dù vậy, đồng quan điểm có Ủy ban cổ phần, phổ biến ý kiến cho rằng Thông tư 36 tác động mở tài khoản chứng khoán lên thị trường cổ phiếu chỉ là ngắn hạn. "Đừng xúc động quá phổ biến về phản ứng của cô đông. Đương nhiên mang thể có tác động tâm lý, nhưng đây là tất yếu trong nền kinh tế thị trường. tất cả chính sách không lan tỏa đồng đều, ko cho ai hầu hết và cũng không lấy đi của ai tất cả", ông Trương Văn Phước nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, BVSC cho rằng việc áp giới hạn cho vay đầu tư, buôn bán cổ phiếu nhìn chung sẽ không ảnh hưởng mạnh đến nguồn cung margin của những công ty cổ phiếu lớn do phần đông các siêu thị này đã chủ động huy động thêm vốn từ bảng giá chứng khoán những nguồn khác nhau. Thậm chí, nhóm siêu thị này sẽ được hưởng lợi khi các công ty cổ phần nhỏ hơn gặp cạnh tranh và buộc phải thêm thời gian để sắm những nguồn vay mới thay thế.
Cụ thể, VnDirect khẳng định hoạt động margin sẽ ko bị ảnh hưởng do nhà hàng có vốn chủ sở hữu hơn một.800 tỷ đồng để "tự lực cánh sinh". MBS cũng khuyến nghị người mua chuyển từ dịch vụ Margin+ sang dịch vụ khác và đảm bảo đáp ứng hầu hết nhu cầu giao dịch sở hữu lãi suất ưu đãi so mang thị trường.
một số đơn vị khác còn tích cực phát hành trái phiếu để bổ sung nguồn vốn, chuyên dụng cho giao dịch ký quỹ. Chẳng hạn công ty Quản lý Đầu tư Trí Việt đã chào bán 30 tỷ đồng trái phiếu ra công chúng, nhà hàng chứng khoán Tân Việt cũng bán được gần 184 tỷ đồng trái phiếu trong đợt huy động vừa qua và dự kiến sẽ tiếp tục phát hành trong năm 2015.
"Thông tư 36 sẽ xử lý linh hoạt, uyển chuyển, mềm mại chứ chẳng hề vấn đề quá ghê gớm. Việc cho vay cổ phiếu tập trung vào 15 ngân hàng, mang vốn điều lệ ko quá lớn", ông Phước đánh giá.
Tại ngân hàng Công thương (Vietinbank), Tổng giám đốc Lê Đức Thọ cho hay dư nợ cho vay đầu tư buôn bán chứng khoán chỉ chiếm 1% vốn điều lệ, và theo Ngân hàng Nhà nước, con số bình quân cho toàn hệ thống cuối tháng 11/2014 khoảng 4,5%, so mang dừng 5%. "Điều khoản này là cần thiết, giúp kiểm soát thấp hơn sở hữu, nhất là với chéo giữa những ngân hàng, giữa ngân hàng và siêu thị, hơn cả là giúp hệ thống ngân hàng tiệm cận sắp hơn sở hữu thông lệ của thế giới", ông Thọ phát biểu.
Liên quan đến việc ngân hàng sở hữu tỷ lệ nợ xấu cao trên 3% sẽ không được cho vay chứng khoán, vị Tổng giám đốc này cho biết động thái này sẽ giúp vốn của hệ thống ngân hàng đảm bảo, chất lượng cho vay đầu tư chứng khoán rẻ hơn và không ảnh hưởng đến lớn mạnh tín dụng.
ngoại trừ đó, cơ quan quản lý vẫn để "cửa mở" cho những hợp đồng vay đầu tư cổ phần ký kết trước tháng 2/2015 được tiếp tục thực hiện, chứ ko "đứt quãng" ngay tắp lự. "Thông tư 36 ko giảm thiểu việc cấp tín dụng để đầu tư, buôn bán những cái cổ phần khác, trừ cổ phần. Room còn lại để những ngân hàng cấp tín dụng để đầu tư, buôn bán cổ phần là cực kỳ lớn", đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết.
